Wakker geschud

12 jaar geleden deed ik voor het eerst een 10-daagse Vipassana stilte retraite. Ik had op tv een documentaire gezien over hoe gevangenen in Amerika deze meditatie training, in de traditie van S.N. Goenka, moesten ondergaan. Het was nogal indrukwekkend en ik zag meteen een uitdaging. Dit wilde ik ook volhouden. 10 dagen lang stil, geen oogcontact, geen fysiek contact, geen telefoon, helemaal aangewezen op mezelf zo’n 10 uur per dag zittend op een meditatiekussen. Er zat destijds vooral veel ego achter van ‘kijk mij eens een 10-daagse gedaan hebben!’. Na afloop zei ik ‘dit doe ik nooit meer! Het was super zwaar, maar ik heb volgehouden ūüėČ

‚Äč2 weken geleden ging ik opnieuw de Vipassana stilte in. Dit keer in de traditie van Sayadaw U Pandita bij¬†www.bewustvrij.nl. Met een andere intentie, niet zozeer volhouden maar veel meer ervaren. Ik loop al ruim 10 jaar met tinnitus (oorsuizen) en hyperacusis (overgevoeligheid geluid) rond. Soms kan ik ermee dealen, en soms niet. Na vele wegen van reguliere- en alternatieve geneeswijzen te hebben bewandeld heb ik ontdekt dat Mindfulness (een wat zachtere variant ontstaan uit o.a. Vipassana) het meest heilzaam is. Waarbij het af en toe ook echt lukt om te zijn met dat gepiep in mijn oor, en ik er zelfs doorheen kan mediteren.

‚ÄčDe stilte blijft een echter een behoorlijke uitdaging. Juist in de stilte trekt mijn aandacht automatisch naar de hoge frequentie toon in mijn hoofd. Dus wilde ik ervaren wat zich aandient in volledige stilte. Om eerlijk te zijn was 10 dagen volhouden voor mij geen doel meer. Ik wilde vooral ontdekken hoe ik zou omgaan met stilte (of juist niet stil van binnen). En of ik een volgende stap kon maken in het omarmen van tinnitus. Zo gezegd, zo gedaan!

‚ÄčMaandagavond begon de stilte en op dinsdag begon dag 1, van 05.30 tot 21.00 uur mindful zijn met 10 uur meditatie per dag met aan het eind van de dag een Dhamma talk. Al snel kwam ik alle hindernissen in de beoefening tegen: luiheid, sceptische twijfel, aversie, rusteloosheid en zintuiglijk verlangen. De eerste drie dagen waren een hel. Mijn intern geluid werd ondraaglijk. Op dag 2 moest ik tijdens de loopmeditatie ontzettend huilen. Ik werd overmand door een diepe pijn, een heftige emotie. Ik werd geconfronteerd met mijn lijden … mijn tinnitus. Met alles wat daarmee samenhangt. Ik was ontroostbaar. Vanuit het diepst van mijn zijn manifesteerde zich op dat moment een krachtige stem die zei ‘nu is het tijd om mijn tinnitus te omarmen’. Ook dag 3 was nog een hele zware dag met heftige weerstand tegen vooral acceptatie van mijn lijden. Tijdens het interview met mijn leraar vertelde ik mijn ervaring en vooral twijfel en angst inzake de beoefening. Was dit wel goed voor me? ’s Avonds tijdens de Dhamma talk ontdekte ik de 5 beheersende vermogens met betrekking tot de beoefening: vertrouwen, inspanning, Mindfulness, concentratie en intu√Įtieve wijsheid.

Tijdens de Dhamma talks en gesprekken met leraren voelde ik heel sterk dat er meer was dan het gevecht met mijn tinnitus. Ik kon het alleen nog niet helemaal plaatsen. Het zat ‘m vooral in twijfel. Of Vipassana nog wel mijn pad was? Een twijfel die zich, om eerlijk te zijn, al tijdens en na de inschrijving voor deze retraite manifesteerde. De leraar spoorde mij aan om vol te houden, om door te gaan. Alleen daar was het mij dit keer nou juist niet om te doen. Tijdens de verschillende Dhamma talks voelde ik regelmatig weerstand. Uit respect voor Vipassana en de leraren ga ik daar verder niet op in. Alleen voor mij klopte het niet meer. Het paste niet meer bij wie ik nu ben. Het voelde zelfs beklemmend aan. Het was tijd om eerlijk te zijn naar mezelf. Van daaruit was er vooral angst om trouw te blijven aan mezelf. Om tegen alle goede bedoelingen van de leraren in te zeggen ‘ik stop!’. Want wie ben ik om te twijfelen aan de Boeddha, Vipassana en de zienswijze van de leraren? Wie ben ik om te gaan luisteren naar mezelf, naar mijn eigen wijsheid? Gelukkig heeft Boeddha ooit gezegd dat je niet zomaar alles moet geloven, eerst zelf op onderzoek gaan.

‚ÄčOp dag 4 om 5.30 uur ben ik opnieuw in gesprek gegaan met de leraar. Ik werd erg emotioneel. Het was deels mijn confrontatie met lijden die er opnieuw uitkwam. Maar het was diep van binnen ook een innerlijk weten dat ik de afgelopen 12 jaar veranderd ben. Dat Vipassana niet meer mijn pad is. Ik ben een andere weg ingeslagen. Toch heb ik de rest van de dag wel in volledige stilte kunnen mediteren … het werd zowaar enorm rustig in mijn hoofd. Ik was boven mijn tinnitus en mezelf uitgestegen. Ook omdat ik diep van binnen antwoord had gekregen op mijn twijfel. Ook op dag 5 was er tijdens de ochtend meditatie rust. Alleen ik was klaar. Ik had mijn intentie ervaren en volledig kunnen zijn met mijn tinnitus (die ik in momenten ook niet meer hoorde!). Bovenal was ik op een heel diep niveau in contact gekomen met mezelf. De enige reden om nog 5 dagen te blijven was om het vol te houden. En verlangen om nog meer innerlijke rust te ervaren en vast te houden. Een valkuil in de Vipassana beoefening ūüėČ

‚ÄčOp dag 5 vertelde ik mijn leraar dat ik ging stoppen met de 10-daagse. Ik vond het doodeng, om naar mezelf te luisteren en mijn leraar teleur te stellen. Misschien is dat wel wat mijn tinnitus me al die tijd wilde vertellen … het is tijd om naar jezelf te luisteren. Ik vertelde de leraar dat de hangmat mijn meditatiekussen is en het onderweg zijn in de natuur (als metafoor voor het leven) mijn meditatieruimte: onder een rots bij het kampvuur in Luxemburg, pelgrimerend naar Santiago de Compostela of hikend in Nepal. Geluk zit van binnen. Door naar binnen te kijken. En ook van buiten. Door naar buiten te gaan. Want zoals Boeddha zei ‘er is geen weg naar geluk, geluk is de weg’. Dat is ‘my way of Mindfulness’. Met dat diepe inzicht kon ik gewoon niet meer blijven.

‚ÄčEven later zat ik in de taxi op weg naar het station voor mijn reis terug naar huis. Er viel een last van me af. Ik voelde me licht, misschien zelfs verlicht en vooral vrij. Met een mooie paradox. Vipassana heeft me laten zien dat Vipassana niet mijn pad is. Het heeft me een hele waardevolle ervaring gegeven … dat het ook weer stil kan worden in mijn hoofd. Dat verlichting uiteindelijk een kwestie is van trouw blijven aan mezelf. Door mijn eigen weg te blijven bewandelen. Ik ben wakker geschud en thuis gekomen bij mezelf. Vipassana … bedankt!